Co to jest anemia i dlaczego jest groźna dla zdrowia?

Co to jest anemia i dlaczego jest groźna dla zdrowia?

Anemia, znana również jako niedokrwistość, to stan charakteryzujący się niedoborem czerwonych krwinek lub hemoglobiny. Hemoglobina to białko obecne w erytrocytach, które odpowiada za transport tlenu do tkanek. Gdy jej stężenie spada poniżej normy, organizm cierpi na brak wystarczającej ilości tlenu, co skutkuje osłabieniem i zmęczeniem.

Niedokrwistość może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia. Niedobór tlenu negatywnie wpływa na pracę narządów wewnętrznych, a w cięższych przypadkach może prowadzić do uszkodzeń serca czy mózgu. Wzrasta wtedy ryzyko niewydolności serca – jednego z najgroźniejszych następstw nieleczonej anemii. Osoby cierpiące na ten stan mogą także doświadczać duszności i zawrotów głowy.

• zmęczenie i osłabienie wynikające z braku energii spowodowanego niedostatecznym dotlenieniem mięśni,
• negatywny wpływ na pracę narządów wewnętrznych,
• ryzyko uszkodzeń serca czy mózgu,
• wzrost ryzyka niewydolności serca,
• dusności i zawroty głowy.

Regularne kontrolowanie poziomu czerwonych krwinek oraz właściwa opieka medyczna są kluczowe dla zapobiegania dalszym komplikacjom związanym z tym schorzeniem.

Najczęstsze przyczyny anemii – od niedoborów po choroby przewlekłe

Anemia często wynika z braku kluczowych składników odżywczych, zwłaszcza żelaza, witaminy B12 i kwasu foliowego. Niedobór żelaza jest szczególnie powszechny, zwłaszcza wśród kobiet w wieku rozrodczym z powodu menstruacji. Witamina B12 oraz kwas foliowy odgrywają istotną rolę w tworzeniu czerwonych krwinek, a ich niedobór może ten proces zakłócić.

Jednak nie tylko brak składników odżywczych prowadzi do anemii. Przewlekłe choroby także mogą być przyczyną tego schorzenia. Na przykład choroby nerek wpływają na produkcję erytropoetyny – hormonu stymulującego produkcję czerwonych krwinek. Dodatkowo, nowotwory i choroby autoimmunologiczne również mogą zakłócać ten mechanizm.

Innym poważnym czynnikiem powodującym anemię jest utrata krwi. Może ona występować na skutek urazów, obfitych miesiączek lub krwawień z przewodu pokarmowego spowodowanych m.in. wrzodami lub nowotworami jelit.

Czasami anemia ma swoje źródło w problemach ze szpikiem kostnym, gdzie produkcja czerwonych krwinek zostaje zaburzona przez stosowanie leków lub choroby takie jak białaczka czy anemia aplastyczna.

Na koniec warto wspomnieć o dziedzicznych formach anemii; przykładem jest anemia sierpowata, która prowadzi do deformacji kształtu erytrocytów i utrudnia ich prawidłowe funkcjonowanie.

Objawy anemii – jak rozpoznać niedokrwistość na wczesnym etapie?

Anemia często objawia się takim zmęczeniem i osłabieniem, że skóra nabiera bladości. Może również powodować zawroty głowy oraz trudności w oddychaniu podczas wysiłku fizycznego, co stanowi kolejne symptomy niedokrwistości. Wczesne rozpoznanie jest istotne, gdyż symptomy bywają subtelne i łatwo je przeoczyć. Regularne badania krwi pomagają jednak wykryć anemię na początkowym etapie, umożliwiając szybkie podjęcie właściwych działań medycznych.

Dodatkowo niski poziom hemoglobiny może wpływać na koncentrację, co jeszcze bardziej utrudnia codzienne funkcjonowanie osób dotkniętych tym schorzeniem.

Kto jest najbardziej narażony na rozwój anemii?

Kobiety spodziewające się dziecka, osoby w podeszłym wieku oraz cierpiące na przewlekłe schorzenia są szczególnie narażone na ryzyko anemii.

• u przyszłych mam wzrasta zapotrzebowanie na żelazo i inne ważne składniki odżywcze, co może prowadzić do niedokrwistości,
• seniorzy z kolei często mają trudności z przyswajaniem witamin i minerałów, co również sprzyja rozwojowi tej choroby,
• dzieci oraz młodzież w okresie intensywnego wzrostu i rozwoju potrzebują większej ilości składników odżywczych, a ich niedobór może skutkować anemią,
• dieta uboga w żelazo, witaminy B12 oraz kwas foliowy także zwiększa podatność na to schorzenie.

 

 

Rodzaje anemii – od niedoborowej po aplastyczną

Anemia niedoborowa to najczęściej spotykana postać niedokrwistości. Pojawia się, gdy organizmowi brakuje kluczowych składników odżywczych, takich jak żelazo, witamina B12 czy kwas foliowy. Niedobór żelaza prowadzi do obniżenia produkcji hemoglobiny, co skutkuje osłabieniem organizmu i bladością skóry.

Anemia aplastyczna stanowi poważny problem zdrowotny wynikający z uszkodzenia szpiku kostnego, który odpowiada za wytwarzanie czerwonych krwinek. Przyczyny mogą być związane z reakcjami autoimmunologicznymi lub ekspozycją na toksyny.

W przypadku anemii hemolitycznej dochodzi do przedwczesnego niszczenia czerwonych krwinek. Może ona mieć podłoże genetyczne albo być wywołana przez niektóre leki lub choroby autoimmunologiczne.

Anemia megaloblastyczna występuje wtedy, gdy erytrocyty nie dojrzewają prawidłowo na skutek niedoboru witaminy B12 bądź kwasu foliowego. Charakteryzuje się obecnością dużych i nieprawidłowo ukształtowanych czerwonych krwinek.

Anemię mikrocytarną rozpoznaje się po małych rozmiarach erytrocytów. Często wiąże się ona z deficytem żelaza lub przewlekłym stanem zapalnym w ciele.

Każdy rodzaj anemii wymaga szczegółowej diagnostyki i dostosowanego leczenia.

Jak diagnozować anemię? Kluczowe badania i testy

Diagnoza anemii zaczyna się od podstawowych badań krwi, takich jak morfologia. Analiza ta ocenia liczbę czerwonych krwinek oraz poziom hemoglobiny, co umożliwia wstępne zidentyfikowanie problemu. Wyniki często sugerują potrzebę dalszych analiz.

Kolejnym krokiem jest ocena poziomu żelaza i ferrytyny, aby ustalić, czy niedobór żelaza jest przyczyną anemii. Stężenie ferrytyny dostarcza informacji o zapasach żelaza w organizmie.

Dodatkowo mierzy się zawartość witaminy B12 i kwasu foliowego, które są niezbędne do produkcji czerwonych krwinek.

W niektórych przypadkach konieczne są bardziej zaawansowane testy, jak biopsja szpiku kostnego.

Skutki nieleczonej anemii – jakie zagrożenia niesie dla organizmu?

Nieleczona anemia może prowadzić do niewydolności serca, osłabienia odporności, chronicznego zmęczenia, a także problemów neurologicznych.

Jak skutecznie leczyć anemię? Metody terapii i suplementacji

Leczenie zależy od przyczyny. W przypadku niedoborów stosuje się suplementację:

• żelaza,
• witaminy B12,
• kwasu foliowego.

W innych przypadkach leczenie podstawowej choroby, transfuzje lub podanie erytropoetyny.

Jak zapobiegać anemii? Dieta, styl życia i profilaktyka

Dieta bogata w żelazo (np. czerwone mięso, rośliny strączkowe) i witaminę C, aktywność fizyczna, unikanie używek oraz regularne badania to klucz do profilaktyki.

Dla osób szukających gotowych rozwiązań dietetycznych polecamy: Fit Harmony.

Anemia w ciąży – jak dbać o zdrowie matki i dziecka?

Anemia w ciąży stanowi istotne ryzyko zarówno dla matki, jak i jej dziecka. Niedobór czerwonych krwinek może prowadzić do niedostatecznego dotlenienia organizmu, co niekorzystnie wpływa na rozwój płodu. Z tego powodu regularne monitorowanie poziomu hemoglobiny jest niezwykle ważne. Przyszłe mamy powinny dbać o odpowiednią ilość żelaza i witamin poprzez zrównoważoną dietę i suplementację.

Dieta przy anemii powinna obfitować w produkty bogate w żelazo, takie jak czerwone mięso czy zielone warzywa liściaste, które wspomagają produkcję hemoglobiny. Czasami suplementacja żelaza okazuje się niezbędna, ale zawsze warto omówić ją z lekarzem.

• regularne monitorowanie poziomu hemoglobiny,
• spożywanie czerwonego mięsa,
• spożywanie zielonych warzyw liściastych
• suplementacja żelaza po konsultacji z lekarzem,
• zrównoważona dieta bogata w witaminy.
  
  

Kolejnym kluczowym elementem są regularne wizyty kontrolne u specjalisty, które mają ogromne znaczenie dla zdrowia zarówno matki, jak i dziecka. Dzięki nim możliwe jest szybkie reagowanie na problemy zdrowotne oraz wdrażanie skutecznych metod leczenia anemii i jej zapobiegania.

 

 

artykuł przygotowała

Dietetyk Kasia Kowalik

Dietetyk i współtwórca Food Harmony Catering

    

 

BIBLIOGRAFIA:

- Wykłady Dietetyki Klinicznej Collegium Medicum 2024 "Analiza badań laboratoryjnych w jednostkach chorobowych z uwzględnieniem ryzyka niedoborów żywieniowych"Prof. dr hab. n. med. Beata Kuśnierz Cabala, Katedra Biochemii Lekarskiej, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum w Krakowie
- H. Kunachowicz i wsp. Tabele składu i wartości odżywczej żywności. PZWL 2017
- J. Malinowska. Żelazo – znaczenie, źródła, przykłady realizacji z diety. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, dostęp online: 20.10.2024
- Badanie 1: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36839232/
- Badanie 2: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33880752/
- Badanie 3: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6402915/